Ông Tô Dũng Thái, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn VNPT.

 Thưa ông, cách đây 30 năm, vì sao VNPT quyết định thành lập VinaPhone? Sứ mệnh của mạng di động này khi ra đời là gì?

 Giữa những năm 1990, thị trường thông tin di động Việt Nam còn rất sơ khai, dịch vụ chủ yếu phục vụ một nhóm khách hàng nhỏ với chi phí cao. Trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, VNPT nhận thấy Việt Nam cần có một mạng di động do chính người Việt làm chủ, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, vừa từng bước xây dựng năng lực công nghệ và hạ tầng viễn thông quốc gia.

Ngày 26/6/1996, VinaPhone chính thức ra đời, trở thành mạng di động thuần Việt đầu tiên của Việt Nam. Đây là dấu mốc thể hiện quyết tâm làm chủ công nghệ, làm chủ vận hành mạng lưới và phát triển thị trường bằng nguồn lực trong nước của VNPT.

Ngay từ lúc ra đời, sứ mệnh của VinaPhone không đơn thuần là cung cấp dịch vụ thông tin di động. VinaPhone được giao trọng trách góp phần xây dựng hạ tầng thông tin quốc gia, đưa dịch vụ viễn thông đến với đông đảo người dân, thu hẹp khoảng cách kết nối giữa các vùng miền và từng bước khẳng định năng lực làm chủ công nghệ của người Việt Nam.

Có thể nói, sự ra đời của VinaPhone là kết quả của khát vọng xây dựng một mạng di động hiện đại do người Việt làm chủ, phục vụ người Việt và đồng hành cùng quá trình phát triển của đất nước. Sau 30 năm, sứ mệnh ấy vẫn được VNPT VinaPhone tiếp tục theo đuổi, và phạm vi đã mở rộng từ kết nối viễn thông truyền thống sang kết nối số, phục vụ quá trình chuyển đổi số quốc gia và kiến tạo xã hội số tại Việt Nam.

Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện Mai Liêm Trực (bìa phải) và Phó chủ tịch HĐND TP. Hà Nội Bằng Việt (bìa trái) cắt băng khai trương dịch vụ Di động Việt Nam VinaPhone ngày 26/6/1996.

 Chỉ sau 3 năm, VinaPhone đã phủ sóng toàn bộ 63 tỉnh, thành phố. Điều gì tạo nên kỳ tích đó, thưa ông?

 Nhìn lại giai đoạn 1996-1999, đây là những năm tháng đặc biệt đối với những người làm viễn thông.

 Khó khăn lớn nhất không chỉ là nguồn lực hạn chế hay công nghệ còn mới mẻ mà là làm thế nào xây dựng được mạng di động phủ rộng trên phạm vi cả nước khi hạ tầng viễn thông còn rất thiếu thốn. Nhiều địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa chưa có đường giao thông thuận lợi, điện lưới chưa ổn định, việc vận chuyển thiết bị vô cùng khó khăn.

 Không ít cán bộ kỹ thuật phải băng rừng, vượt suối, bám địa bàn hàng tuần, thậm chí hàng tháng để khảo sát, lắp đặt và vận hành những trạm phát sóng đầu tiên. Đằng sau những cột sóng phủ khắp mọi miền là sự nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư VinaPhone.

 Nhờ những nỗ lực đó, năm 1999, VinaPhone trở thành mạng di động đầu tiên phủ sóng 100% các tỉnh, thành phố và triển khai dịch vụ trả trước VinaCard. Đây là bước ngoặt quan trọng giúp điện thoại di động từ dịch vụ dành cho số ít trở thành phương tiện liên lạc phổ biến đối với người dân.

Tháng 11/2002, VinaPhone đạt mốc 1 triệu thuê bao và trở thành mạng di động lớn nhất Việt Nam. Sau đó, VinaPhone tiếp tục ghi dấu ấn khi là nhà mạng đầu tiên khai trương dịch vụ 3G năm 2009 và triển khai trạm BTS trên đỉnh Fansipan năm 2015…

Nhìn lại hôm nay, điều khiến chúng tôi tự hào không chỉ là những con số về hạ tầng hay thuê bao, mà là việc những nỗ lực của thế hệ đi trước đã góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của ngành viễn thông Việt Nam, tạo điều kiện để hàng chục triệu người dân được tiếp cận các dịch vụ thông tin liên lạc hiện đại và mở đường cho quá trình chuyển đổi số của đất nước sau này.

Cán bộ, kỹ sư VinaPhone khảo sát, lắp đặt, vận hành trạm phát sóng đầu tiên và thực hiện kết nối cuộc gọi đầu tiên.

 Giai đoạn 2016-2026 được xem là thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ của VNPT. VinaPhone đã thích ứng và phát triển như thế nào?

 Đây là giai đoạn chuyển đổi sâu rộng nhất trong lịch sử phát triển của VNPT. Thị trường viễn thông bước vào giai đoạn bão hòa, doanh thu từ các dịch vụ truyền thống như thoại và SMS suy giảm mạnh dưới tác động của Internet và các nền tảng OTT.

 Trước bối cảnh đó, VNPT thực hiện tái cơ cấu theo mô hình "Dịch vụ - Hạ tầng - Kinh doanh", trong đó VNPT - VinaPhone được xác định là đơn vị kinh doanh chủ lực, trực tiếp đưa các sản phẩm và dịch vụ số ra thị trường.

 Nếu trước đây VinaPhone được biết đến là một nhà mạng di động thì ngày nay đã trở thành đơn vị kinh doanh chủ lực của hệ sinh thái số VNPT. Bên cạnh các dịch vụ viễn thông truyền thống, VNPT VinaPhone tham gia phát triển và kinh doanh nhiều dịch vụ số như MyTV, VNPT Money, VNPT SmartCA, VNPT Cloud cùng nhiều nền tảng phục vụ doanh nghiệp, chính quyền và người dân.

 Đồng thời, VNPT VinaPhone cũng liên tục tiên phong trong triển khai các công nghệ mới như 4G, 5G, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng và góp phần xây dựng hạ tầng số quốc gia.

 Có thể nói, nếu giai đoạn đầu mạng di động VinaPhone góp phần phổ cập dịch vụ di động cho người dân Việt Nam, thì trong giai đoạn 2016-2026, VNPT -VinaPhone đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những lực lượng nòng cốt của VNPT trong hành trình chuyển đổi từ doanh nghiệp viễn thông truyền thống sang doanh nghiệp công nghệ và dịch vụ số.